Carli Hermès

Boem. Dertig jaar fotowerk in een dik fotoboek. Het klinkt als het oeuvre van een oude man, maar de 53-jarige Carli Hermès is vroeg en ambitieus begonnen. Het begin van een nieuw hoofdstuk, zo noemt hij de publicatie, alsof er moeiteloos nog dertig jaar aangeplakt gaat worden. Zo moeiteloos was het de afgelopen jaren niet altijd. Want wat doe je als er meutes woedende vrouwen op je stoep staan omdat ze jouw foto’s seksistisch vinden? Hermès slaapt er niet minder om.

“Ik ga geen andere dingen maken omdat er soms op een negatieve manier over gedacht wordt.”

Er worden nog snel wat peuken in de gootsteen geveegd. Gerinkel van gebruikte kopjes en glazen die aan de kant worden geschoven. Bierlucht vervliegt met het opengaan van de deuren naar de patio. Hartje Jordaan, hier bevindt zich het atelier van de Amsterdamse fotograaf Carli Hermès. De frisse ochtend legt het nasmeulen van een puik feest bloot. De avond ervoor werd gevierd dat ruim dertig jaar van zijn fotografiewerk gebundeld is in een dik boek. “Het archief kan weg, de fik erin en boem weer verder. Zo voelt het.” De binnenplaats grenst aan zijn indrukwekkend hoge en lichte studio in de hoofdstad. Het is een oase van rust in de levendige grachtengordel. In de verte klinkt alleen vaag het geluid van kerklokken. Nippend aan een espresso: “Ik ben altijd aan het experimenteren met werk, maar nu ik het zo gebundeld in een boek zie, zit er toch echt een duidelijke stijl in.”

Libelle

Energiek, zo noemt Hermès zijn werk bovenal. Het moet léven en bewegen. Kleur en gedurfde vormen tekenen zijn werk. Verspreid door het fotoboek staan honderden polaroids her en der over elkaar geplakt. Het is tekenend van hoe het boek tot stand kwam. “Ik heb een archief van zesduizend foto’s, probeer dat maar eens terug te brengen naar tweehonderd!” Na een succesvolle studie fotografie aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag werd de 18-jarige Hermès al gauw gevraagd om beeld te schieten voor verschillende media. “Ik herinner me nog dat Libelle en de Margriet vroegen of ik werk voor ze wilden maken. Ik vroeg me af: heb ik nou vier jaar lang op de kunstacademie gezeten om dit te doen? Ik dacht het niet. Deze bladen wees ik dus af. Daar kwam best wat lef bij kijken, want ik wist natuurlijk niet zeker dat er iets beters zou komen. Maar ik heb er wel heel hard aan gewerkt om werk te maken voor merken die beter bij mij passen. Ik moest toen de juiste keuzes maken om de rest van mijn carrière te laten verlopen zoals ik wilde en om succesvol te zijn.”

Naakt

En succesvol werd hij. Hermès schoot onder meer beeld voor bladen als Elle, Playboy en Avenue en maakte grote reclamecampagnes voor Martini, Swatch, Davidoff, BMW en Levi’s. Om zijn jubileum van 25 jaar in het vak te vieren was er een paar jaar geleden een expositie in museum Apeldoorn: ‘De kunst van het verleiden’. Het past Hermès als een maatpak. Net als de opdrachtgever die hij door verleiding helpt maatpakken te verkopen: Suitsupply. Hermès’ samenwerking met het mannenmerk deed de afgelopen jaren nogal wat stof opwaaien. De foto’s met naakte vrouwen en mannen in pak werden besmeurd en beklad door boze vrouwenbewegingen. “Ze zouden seksistisch zijn. Heel Nederland ging tekeer om een
stel borsten. Terwijl, waar gaat het over? Ga op de bres voor al die vrouwen die verplicht een sluier om moeten of voor meisjes van twaalf die al compleet met make-up besmeurd in modebladen worden gezet. Dát is pas erg, om kleren van duizenden euro’s aan een meisje te hangen met maatje 0 alsof ze een etalagepop is.” Het was niet de eerste keer dat de fotograaf boze reacties kreeg op zijn werk. In de jaren tachtig schoot Hermès beeld voor het blad Rails, dat gratis te lezen was in de trein. Hij maakte een fotoserie die gebaseerd was op de succesvolle tv-serie Twin Peaks, waarin een jonge vrouw verkracht en vermoord wordt. “Iedereen keek daar destijds naar, maar zodra ik er foto’s op baseerde kon het ineens niet meer.” De editie van het blad moest van de rechter de trein uit en er ontstond een run op het magazine. “Ondanks alles begreep ik de uitspraak van de rechter. Je kon niet om de foto’s heen als je in de trein stapte, je werd ermee geconfronteerd zonder dat je een keuze had. Uiteindelijk zorgde het vooral voor leuke aandacht.” Modellen zijn ook preutser geworden, vindt de fotograaf. “Twintig jaar geleden werkten ze zo mee aan een naaktfoto, nu moet je eerst eindeloos met ze praten. Best vervelend.”

Autonoom

Commercieel werk is in Nederland ondergewaardeerd, aldus Hermès. “In de kunstwereld wordt het niet serieus genomen. ‘Hij is niet autonoom’, krijg ik altijd te horen. Dat ben ik wel, ik heb namelijk veel vrijheid in de opdrachten die ik krijg. In Amerika is het anders, daar vinden ze het fantastisch als een fotograaf veel opdrachten heeft. Je moet toch ergens van leven? En mijn werk zou gemanipuleerd zijn omdat het kleur heeft. Als er in zwart-wit geschoten wordt, is het werk ineens kunst. Ik vind juist dat je manipuleert als je zwart-wit fotografeert. De wereld is toch in kleur?” Zijn werk kan óók persoonlijk zijn, ook als het in opdracht is gemaakt, aldus Hermès. “Na mijn scheiding maakte ik een grafische serie, ‘Mask’, waarbij de gezichten van de modellen compleet onherkenbaar zijn. Dat laat zien hoe ik me voelde en dat het privé niet mijn beste tijd was. Gezichten? Weg ermee! Ik vond ze te confronterend.”
Slapeloze nachten
Hermès heeft een ‘uncompromising style’, zo leest de introductie van zijn nieuwe fotoboek. “Ik ga geen andere dingen maken omdat er soms op een negatieve manier over gedacht wordt.” De oprichter van SuitSupply, Fokke de Jong, liet zich na de spraakmakende campagne van zijn kledingmerk dan ook meer van de wijs brengen dan de fotograaf. Hermès werd door hem gevraagd even geen vrouwen meer te fotograferen voor het merk. “Of ik dat erg vond? Nee joh, ik fotografeer net zo lief mannen. Als ik het grafische aspect in de foto belangrijk vind gebruik ik het vrouwelijke én mannelijke lijf als object. Het is wat ik nodig heb om een verhaal te vertellen.” De fotograaf zegt het niet belangrijk te vinden om aardig gevonden te worden. “Dat is wel leuk, maar is het niet zo? Ook goed. Daar lig ik niet wakker van. Anders had ik al heel wat slapeloze nachten gehad.”

Kop stoten

“Ik denk dat veel fotografen nadenken over wat ze moeten zeggen in de pers, dat heb ik helemaal niet. Ik zit wel eens in de kroeg biertjes met collega’s te drinken en dan hoor ik ze andere dingen zeggen dan ik in de tijdschriften teruglees. Ze gebruiken een soort filtertje, willen hun kop niet stoten. Dat moeten ze zelf weten, maar ik heb er geen last van.” Het helpt dat Hermès het vaak niet eens is met de kritiek die hij krijgt. “Ik mag toch wel een mening hebben over wat mooi is? Ik vind het bijvoorbeeld niet mooi als een model te dikke benen heeft, maar dan krijg ik boze reacties. Ik kan ook zeggen: die benen zijn niet dik genoeg, mag het dan wel? Waarom zou ik lelijke vrouwen fotograferen? En wat is eigenlijk mooi? Die affiches van SuitSupply zijn bedoelt voor mannen. Ik heb niet het idee dat ik daarmee het beeld wat mannen hebben van de gemiddelde vrouw verpest. Het is gewoon een reclamecampagne voor een pakkenmerk.”

Clooney

Toen superster George Clooney onlangs naar Nederland kwam voor de promotie van zijn nieuwste film werd de Amsterdamse fotograaf gevraagd de cover voor het blad te schieten. “Super gaaf toch? Ik was wel bloedzenuwachtig. Normaal gesproken kijk ik altijd even de avond voor een shoot wat een model allemaal gedaan heeft, zodat we op de dag zelf wat hebben om over te praten. Bij Clooney kreeg ik maar tien minuten om tien goeie foto’s voor het blad te maken, dus ik kon niet eerst even socializen en hem leren kennen. Daarbij stonden er ongeveer vijfhonderd hysterische wijven om hem heen, dat hielp ook niet echt.” Hermès is wel blij met het resultaat. “Hij ziet er op elke foto ongeveer hetzelfde
uit, je kunt niet om dat hoofd heen. Je hebt als fotograaf wat meer tijd nodig er echt je eigen stijl in te leggen, maar het was vooral leuk om zo’n grote acteur te regisseren. ‘Een beetje die kant op kijken, lachen’, dat voelt toch wel heel cool.”

Helmut Newton

Hij ziet Helmut Newton als een inspirator. Een man die ‘fotograaf van de vrouwen’ werd genoemd en zich met zijn levensgrote foto’s van naakte vrouwen ook nogal wat commentaar op de hals haalde van vrouwenbewegingen. “Newton heeft de modefotografie veranderd, brutaler gemaakt. Hij moest zich ook constant verdedigen. Dit terwijl hij juist heel veel van vrouwen hield, en ze sterk neerzette, op een voetstuk. Ik herken mezelf daarin. Ik laat ‘mijn vrouwen’ ook niet zielig in een hoekje bibberen. Die probeer ik ook sterk neer te zetten.” Newtons vrouw June Brown werd regelmatig gevraagd of ze niet jaloers was op de prachtige naakte vrouwen die voor de lens van haar man stonden. “Het is zijn werk”, zei ze en daar deed ze de bemoeizucht mee af. “June zat er op shoots ook altijd keurig netjes naast. Ik denk dat als zij er niet was geweest, Newton nooit de foto’s had gemaakt die hij destijds maakte. Ze was de smaakmaker.”

Eerste liefde

Maar hoe zit dat in huize Hermès? “Mijn vrouw werkt ook voor een blad. Ze kan wel eens vragen stellen als ze weet dat er zes naakte vrouwen de set op gaan lopen die dag. ‘Wat ga je doen, en met wie precies?’ Dan hebben we het er even over en dat is prima. Die ligt verder niet te draaien ’s nachts, want ze weet hoe het werkt. Fotografie was
voor Newton zijn eerste liefde, die kwam volgens hem zelfs boven de liefde voor zijn vrouw. Zoiets zou ik nooit zeggen. Ik vind fotografie heel belangrijk in mijn leven, maar als dat wegvalt dan is dat gewoon zo, jammer dan. Mijn familie vind ik veel belangrijker.” Die liefde staat ook voorin het dikke overzichtsfotoboek van Hermès be-
schreven. In een boodschap aan zijn zoons, aan wie hij het boek opdraagt: “For Dali and Maas, by far my most original creations.”